Moayad Abushokhedim lacht bescheiden wanneer hij begint over zichzelf. ‘Ik heb niet zoveel werkervaring en ben eigenlijk heel simpel.’ Daarover verschillen de meningen duidelijk. De 28-jarige Rotterdamse ceo, afkomstig uit Jordanië, is alles behalve simpel. Zijn leven bestaat uit uitzonderlijke pieken en dalen, waarbij hij veel te danken heeft aan zijn eigen werk. Hij groeit op in een weeshuis in Jordanië en besluit als 16-jarige puber naar het buitenland te gaan, leert zichzelf met behulp van cassettebandjes Engels en studeert keihard. Op basis van een IQ-test gaat hij in Barcelona Voedselwetenschappen studeren.
‘Mijn diploma laat precies mijn obsessie en passie voor eten zien. Dat zat er altijd al in. Ik wilde alles weten en vroeg veel. Waarom zijn tomaten rood? Waarom kunnen ze ook een andere kleur hebben? Ik ben heel nieuwsgierig. Slimme mensen gaan altijd door met leren om dokter of engineer te worden. Ik dacht zelf: nee, ik wil iets doen waar ik echt passie voor voel. Eten is hoe ik mezelf heb gevonden, hoe ik mezelf heb ontdekt, en hoe we plezier kunnen hebben.’ En dus ging Abushokhedim de Culinairy Art Bachelor volgen: ‘Wat ik heb geleerd bij Voedselwetenschappen is heel wetenschappelijk, maar eten moet leuk zijn. Het gaat over gevoel en emotie. Het kan mensen blij maken, dus het zou kunst moeten zijn.’
‘Je kunt niemand en iedereen zijn als je je ideeën waarmaakt’”
Na zijn opleidingen verhuisde Abushokhedim in 2015 naar Nederland. Daar volgde hij zijn master in Internationaal Businessmanagement. Sindsdien woont hij in Rotterdam en heeft hij zijn eigen bedrijf Fooditive opgezet. Met overgebleven pulp van sapfabrikanten ontwikkelt Fooditive een natuurlijke, caloriearme suikervervanger. ‘Als ik naar mezelf terugkijk, ben ik bijna niet meer dezelfde persoon als zes jaar geleden.’
17 jaar oud, en een goed idee op zak
Maar hoe kom je, als 17-jarige studerende jongen, op zo’n uitvinding? ‘Ik was altijd al een ‘foodie’. Dat is ook dankzij mijn cultuur. Eten beïnvloedt alles wat we doen in Jordanië. Als we verdrietig zijn, eten we. Als we blij zijn, eten we. Zitten we daar tussenin? Dan eten we ook. Als we ons vervelen, eten we! De omstandigheden maken niet uit: we vinden altijd wel een reden om te eten. Dat zit in mijn wortels. Ik heb veel ups en downs doorstaan in het leven, en dus veel gegeten. Toen dacht ik: het voedsel dat wij nu nuttigen, is eigenlijk niet goed genoeg. Dat kan beter. Het is niet gezond. Alles heeft veel te hoge gehaltes suiker en vet.’
Abushokhedim is nu al 11 jaar ceo van zijn bedrijf: ‘Fooditive is écht mijn baby. Dat klinkt misschien stom maar zo voelt het wel. Je hebt te maken met zoveel vragen, twijfels, pieken en dalen. Veel mensen hebben gezegd dat ik moest stoppen of beter iets anders kon gaan doen. Ik had wel twijfels en dat was best eng, maar ik heb nooit opgegeven.’
Het begin van het succes
Hoewel het bedrijf nu al veel verder is uitgegroeid, begon het allemaal door te kijken naar het systeem van zoetstoffen: ‘En dat is verre van perfect. Er is de afgelopen jaren ook weinig in ontdekt. Veel vervangers zijn zelfs bitter, ze zijn verre van ideaal. We proberen iets te vervangen wat we goed kennen. We weten precies wat we nodig hebben: een zoetstof zonder calorieën en die moet op dezelfde manier functioneren als suiker. Toen wisten we wat we moesten doen: suikerreverse engineeren. Én we moesten het makkelijk kunnen produceren.’
Dat heeft 5 jaar geduurd, zegt Abushokhedim met een grijns. ‘We willen ook leveren in smaak, functioneren en betaalbaarheid. We willen dat mensen snappen wat het is. Ze moeten het kunnen uitspreken en zich eraan kunnen relateren. Zoals iets dat ze al eens hebben gegeten of in huis hebben, zodat ze weten waar het vandaan komt. Dat is best een flinke wensenlijst om te tackelen.’
De Heilige Graal uitvinden
Als Abushokhedim terugdenkt aan het moment dat het hem lukte, glundert hij. ‘Toen we de eerste kilo maakten…’ Hij valt even stil. ‘Beeld je in dat je mensen kunt vertellen dat je het zoetstoffenprobleem hebt opgelost, maar je komt uit Jordanië en hebt geen geld, dus moet je mensen vragen om in jou te investeren. Dat was een moeilijk punt. Wie was ik als persoon om dat te zeggen? Ik was 21 jaar oud, kende niemand, had geen reputatie en daarvoor nooit voor iemand gewerkt – en dan claimen dat je de Heilige Graal van zoetstoffen hebt gevonden.’
'Ik wilde de wereld bewijzen dat het kon. Die belofte aan mijzelf maakt mij af en toe een beetje gek'”
Dat was even slikken voor mensen, legt hij uit. ‘Er kwam een hele hoop nee’s mijn kant op. Tot iemand als eerste ja zei. Er zal altijd een eerste ja zijn. Er is altijd iemand die zegt: ‘We gaan het gewoon proberen’.’ Toen maakte hij de eerste sample op grote schaal. ‘Wetenschappelijk weet je dat dat mogelijk is. Maar die eerste kilo was zo spannend. Het was emotioneel voor mij en zelfs toen wist ik nog niet zeker of alles goed was. Ik was daarom ook maar mijn eigen eerste proefpersoon, zonder dat ik wist of het goed zat. Zo van: ik heb het gemaakt, wat is het ergste dat kan gebeuren?’, lacht de uitvinder en ondernemer.
‘Ik geloofde nog steeds niet dat dit idee realiteit was geworden. Zoveel mensen zeiden dat het nooit ging gebeuren en dat het gedoemd was te mislukken. Maar het bewijst: je hoeft niet iemand te zijn en je kunt iedereen zijn, als je je ideeën waarmaakt.’ Het product ontwikkelde verder door, naar duizenden kilo’s. Ook ging het over van normale appels en peren naar reststromen: ‘Vanaf toen hebben we prijs en uitstoot kunnen terugduwen, zo kunnen we een circulair, betaalbaar product maken. Wie zegt daar nou nee tegen?’
Ergens iemand zijn, op eigen kracht
Zijn motivatie en daadkracht zijn indrukwekkend en aanstekelijk. ‘Ik heb altijd een heel sterke bewijsdrang gehad tegenover de wereld. Ik wilde als tiener graag laten zien dat ik ergens iemand kon zijn. Je hoeft niet rijk te zijn, uit een bepaalde familie te komen of een goede scholing te hebben gehad om succes te hebben. Ik wilde het de wereld bewijzen. Die belofte aan mijzelf maakt mij af en toe een beetje gek, daar zal ik niet over liegen.’
Abushokhedim denkt even na over zijn volgende woorden. ‘Maar ik dacht ook dat ik nooit in een vliegtuig zou zitten. En toen ik 21 was en op mijn eerste vlucht ooit naar Nederland zat, zei ik alleen maar tegen mezelf: als ík het nu zo ver schop, dan zal er vast een ja in het verschiet zitten. Als ik een stap kan zetten, kom ik steeds een stukje verder. Dan blijf je in jezelf geloven. Ik zeg het tegen elke nieuwe ondernemer: Het zal niet makkelijk zijn en je weet dat je het lange pad hebt gekozen. Maar je kunt er komen.’
Hij haalt zijn schouders op en vervolgt: ‘Of je nou jong of oud bent: je kunt 80 jaar oud zijn en nú een goed idee hebben. Of je bent jong: who cares?’
Faillissement en toekomstdromen
Maar hoe positief ingesteld hij ook is, het ging niet altijd over rozen. Zijn eerste bedrijf ging failliet. Hij maakte te veel onkosten om de boel staande te houden. Toch kijkt hij inmiddels ook daar zonder pijnlijke gevoelens op terug: ‘Er is niets te verliezen. En dat is altijd waar. Alleen tijd, maar ook daar leer je van. Mijn eerste bedrijfspoging ging failliet. Ik dacht echt dat ik de grootste fout ooit had begaan. Maar achteraf is het de beste leertijd ooit geweest, want bij elke keuze die ik nu maak, neem ik de ervaringen van toen mee.’
'Toen we de eerste kilo maakten… Beeld je in dat je mensen kunt vertellen dat je de heilige graal van zoetstoffen hebt uitgevonden'”
Abushokhedims doel is nobel: ‘Ik heb de hoop dat we in de voedselindustrie in de toekomst over betere opties beschikken. Als we in vijf jaar tijd daar maar een beetje van bereiken, al is het 1 procent, dan zou dat al een succes zijn. Niet als ik de beste zoetstof heb, maar als we gezond en goedkoop in één zin kunnen zeggen, dan hebben we het gered’.
Wel is de weg lang. En hij geeft toe dat het moeilijk is voor start-ups om met supermarkten te communiceren. Vooral als je aan je principes vasthoudt: ‘We hebben zo’n nieuwe benadering en er is al zoveel concurrentie. Het is zeker lastig met wat onze wensen zijn over de prijs. We eisen dat ze niet over onze richtprijs heen gaan. Mijn vraag aan de supermarktbranche is dan ook: heet start-ups, zoals Fooditive, welkom. Ze maken producten die niet corporate zijn gebouwd, maar gebouwd met liefde. Ze worden gemaakt door mensen die echt in verandering geloven. Bij start-ups vinden nu de goede veranderingen plaats. Als we de wereld willen redden, moeten we dat samen doen. Ja, supermarkten mogen mij absoluut bellen!’
