Speltheorie 3: Strategie en haar toepassingen

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Een ondernemingsraad zou moeten nagaan wat het doel is dat hij nastreeft in plaats van blind voor de advies- of instemmingaanvraag te gaan. In het vorige artikel hebben we al betoogd dat het van groot belang is je te verdiepen in je tegenstander. Wanneer je als or een bepaald doel nastreeft, is het altijd zinvol te kijken hoe dat doel bereikt kan worden en wat je daarvoor moet doen. Uitwerking 1: goede afspraken maken De or bekijkt het voorstel van de bestuurder en stelt vast dat het doel bezuinigingen is. De or vindt het voorstel niet onbespreekbaar. Ook de medezeggenschap wil dat de organisatie gezond is, waardoor or en bestuurder hetzelfde doel hebben. De raad wil echter voordat hij positief reageert goede afspraken maken. Ze spreken af om de twee maanden de voortgang te bespreken, geregeld contact te hebben met de Raad van Toezicht om deze voortgang te beoordelen en dat het personeel op een evenwichtige en transparante wijze wordt ingelicht. De bestuurder zegt dit toe. Uitwerking 2: speel altijd op safe De or heeft een bestuurder waar geen afspraken mee gemaakt kunnen worden. De or krijgt een adviesaanvraag over een reorganisatie. De doelen van de or zijn dat er geen gedwongen ontslagen vallen, het personeel goed wordt begeleid gedurende de samenvoeging en de bestuurder toezeggingen moet doen over hoe zijn medewerkers moeten worden geïnformeerd. Tijdens een training inventariseert de or verschillende strategieën die gebruikt kunnen worden om dit te bereiken. Samen met de or analyseert de trainer de verschillende strategieën en de uitkomsten ervan. Van elke strategie leggen ze de slechtste uitkomst bloot en gezamenlijk kiezen ze de strategie die leidt tot de minst slechte uitkomst. Dit heet een max-min strategie. Uitwerking 3: niet te snel kiezen De or wordt geconfronteerd met een fusie. De bestuurder heeft gezegd dat als ze goed meewerken de negatieve gevolgen vooral bij de andere partij voelbaar zullen zijn. Goed gedrag wordt dus beloond. De or wil op training om zich zo goed mogelijk voor te bereiden en ervoor te zorgen dat gebeurt wat er van hen wordt verwacht. Dit is een voorbeeld van de dominante strategie. De or wil niet dat zijn achterban getroffen wordt en loopt achter de bestuurder aan. Dit is namelijk de beste strategie om dat doel te bereiken. Maar er blijkt dat de bestuurder van de andere partij hetzelfde heeft gezegd tegen zijn or. Deze wetenschap leidt ertoe dat de or’s samenwerken om het beste resultaat te bereiken. De or stapt van een strategie gericht op eigen belang over op een strategie die gericht is op het algemeen belang, van beide gemeenten welteverstaan. Uitwerking 4: kijk altijd uit De or heeft een doel geformuleerd rondom een instemmingaanvraag. Ze hebben lange tijd braaf gedaan tegen de bestuurder, ondanks dat hij vaak te laat was met zijn aanvragen, hij niet of nauwelijks reageerde op vragen van de or en hij elk advies naast zich neerlegde. Nu is de or het zat. Welke strategie is de beste? De or besluit tot een tit-for-tat-strategie ofwel oog-om-oog-strategie. Ze gaan het gedrag van de bestuurder kopiëren. In een gesprek stelt de or dat als hij zich beter gedraagt zij ook weer zullen overwegen zich constructief op te stellen.