Dat is de belangrijkste conclusie van het onderzoek The physical workplace as a resource for mental health waarop Lisanne Bergefurt is gepromoveerd aan de Technische Universiteit Eindhoven.
In eerste instantie wilde Bergefurt de relatie tussen de kantoorwerkplek en de mentale gezondheid van medewerkers onderzoeken. Maar met de start van de coronapandemie ging bijna iedereen thuiswerken. Deze situatie bleek blijvend te zijn en daardoor pakte de onderzoekster er ook de thuiswerkplek bij. "Uiteindelijk denk ik dat de motivatie om dit onderzoek te doen door corona alleen maar groter is geworden", zegt ze.
Veel eerdere onderzoeken richtten zich vooral op de kenmerken die heel concreet en goed meetbaar zijn. Er is veel minder aandacht voor de zachtere kenmerken, omdat de waarneming subjectief en dus minder goed meetbaar is.
Maar, stelt Bergefurt, dat het ontbreken van dergelijke zachtere kenmerken geen directe (negatieve) consequenties heeft op de mentale gezondheid, hoeft natuurlijk niet te betekenen dat ze geen (positieve) invloed kunnen hebben.
Vooral planten goed voor mentale gezondheid
Om de invloed van verschillende aspecten van de fysieke werkplek te bestuderen, voerde de onderzoekster onder andere een virtual reality-experiment uit.
Ze bouwde in VR een werkomgeving na met verschillende kenmerken, zoals muren in verschillende kleuren en planten. De deelnemers moesten voor verschillende uitvoeringen aangeven in welke werkomgeving ze liever zouden willen werken. En waar ze zich bijvoorbeeld het minst gestrest of het meest productief zouden voelen.
De resultaten hebben laten zien dat vooral de aanwezigheid van planten een positief effect zou kunnen hebben op de productiviteit, concentratie en stemming.
Het positieve effect van soundmasking
Ook onderzocht ze de effecten van soundmasking, een toepassing die wordt gebruikt om geluiden in een ruimte te maskeren, zodat ze minder hoorbaar zijn en minder overlast veroorzaken.
In een open kantoortuin werd een aantal vloeren voorzien van soundmasking en een aantal niet. Gebruikers van zowel de soundmasking- als controlevloeren werd vóór en na het experiment gevraagd vragen over hun ervaring van geluid en mentale gezondheid te beantwoorden.
De studie liet zien dat mensen zich minder gestrest en gespannen voelden nadat ze op een vloer met soundmasking hebben gewerkt.
Thuiswerkplek en mentaal welbevinden
In het tweede deel van haar onderzoek richtte Bergefurt zich op de beleving van de thuiswerkomgeving en de relatie met het mentale welbevinden.
Aan de deelnemers werd gevraagd op welke manier hun thuiswerkplek ingericht is. Aan de hand van de tien indicatoren van het begrip mentale gezondheid en de zeven kenmerken van de fysieke werkplek werd hun mentale welbevinden in kaart gebracht.
De belangrijkste uitkomst van dit deelonderzoek was: in de thuiswerkomgeving zijn zachtere aspecten als daglicht, uitzicht naar buiten en groen van meer invloed op het welbevinden dan op kantoor. Maar ook bijvoorbeeld privacy en een gescheiden werkplek bleken van groot belang te zijn.
Wat kunnen werkgevers met de conclusies?
De promovenda vertelt dat ze met haar onderzoek vooral wil laten zien dat fysieke kenmerken van invloed kunnen zijn op het welzijn van werknemers. En dat relatief kleine aanpassingen al een positieve impact kunnen hebben. Volgens haar zouden werkgevers meer kunnen kijken naar hoe ze hun werknemers hierin zouden kunnen ondersteunen.
Daarbij moeten ze wat haar betreft vooral geen kant-en-klare oplossingen gebruiken, maar juist kijken naar wat het beste bij elke individuele werknemer past. De uitdaging daarbij is het vinden van de ideale afstemming tussen organisatie, individu en werkomgeving. Als die is gevonden, zou je de mentale gezondheid van de werknemers kunnen bevorderen, aldus Bergefurt.
Bronnen: Facto, TU Eindhoven, The physical workplace as a resource for mental health (pdf)
