Zondagochtend 28 september 2003, 1:00 uur. De 65 meter hoge steigerconstructie in de ketel van de Amercentrale in Geertruidenberg stort in. Tussen het verbogen staal, op verschillende hoogtes en verschillende locaties, vinden vijf mannen de dood.
Zoekend op internet wordt mijn herinnering nieuw leven ingeblazen. Reconstructies, rapporten en rechtszaken rondom het ongeval in de Amercentrale passeren de revue. Over hoe het heeft kunnen gebeuren, wie de schuldige is. En uiteindelijk: hoe we een soortgelijk ongeval in de toekomst kunnen voorkomen.
Hoe gaat het nu met de nabestaanden?
Maar ik vraag mij daarnaast af: hoe gaat het nu met de nabestaanden en geliefden van de slachtoffers? De naam van Neşe Doğan kwam ik meerdere malen tegen in verschillende publicaties rondom het ongeval. Neşe is de zus van de bij het ongeval omgekomen Ulaş Doğan, 27 jaar oud.
Hoe gaat het inmiddels met haar? Wat voor rol speelde en speelt het dramatische ongeval in haar leven? Na een kleine zoektocht benaderde ik haar ietwat terughoudend via whatsapp. Dat werd beloond met haar positieve reactie: ze wilde graag meewerken aan een interview. Het ongeval in de Amercentrale heeft haar vanzelfsprekend niet onberoerd gelaten. Een goede gelegenheid om het nog eens onder de aandacht te brengen.
Dit is het verhaal van Neşe Doğan
Woensdag 24 januari, 14:00 uur. In Grand Café Nazar te Rotterdam doet Neşe haar verhaal.
"Na het bezoek van de politie aan het huisadres van mijn ouders, in de vroege ochtend van 28 september 2003, slaat de paniek toe. Grote onzekerheid. Complete chaos. Op elk vlak. Waar is Ulaş? Leeft hij nog? Hoe kan hij worden gered? De zo gewenste informatie kwam niet door. Daardoor wisten we niet waar we aan toe waren. Maar het idee dat Ulaş gevangen zat in een soort oerwoud van stalen buizen baarde ons grote zorgen."
Grote onzekerheid. Complete chaos. En maar mondjesmaat informatie”
"Er was sprake van een reddingsoperatie, maar over het verloop daarvan konden we alleen maar gissen. Internet was twintig jaar terug nog lang niet de bron van informatie die het nu is. We moesten het doen met Teletekst en de spaarzame berichten vanuit de Amercentrale."
"Met het verstrijken van de uren en dagen werd geleidelijk aan duidelijk dat de kans om Ulaş nog levend terug te zien slechts ijdele hoop was. Kort daarop kwam de bevestiging van zijn overlijden. Ulaş, zoon van mijn ouders, onze broer en verloofde van zijn vriendin, was reeds korte tijd na het instorten van de steiger overleden."
‘Wat later had ik graag mijn verhaal willen doen’
En toen? Neşe: "Ik was niet in staat normaal te functioneren, logisch na te denken of fatsoenlijk uit mijn woorden te komen. Op dat moment trokken de media aan mij om mijn verhaal te doen. Zo kort na het ongeval in de Amercentrale lukte mij dat eenvoudigweg niet."
"Wat later, misschien na een paar weken, had ik graag mijn verhaal gedaan. Om recht te doen aan de slachtoffers. Maar zo kort na de dood van mijn broer trok het leven in een waas aan mij voorbij."
‘Gebrek aan medeleven was ronduit schokkend’
"Werkelijk gemeende aandacht, oprecht medeleven er erkenning bleven uit. Er was wel een onbeholpen informatiebijeenkomst. Voor de bühne, naar mijn idee. Misplaatst en zonder empathie."
De aannemer die de begrafenis betaalde, vroeg of het niet voordeliger had gekund”
"De verantwoordelijke aannemer bood aan de begrafenis te betalen. Maar geconfronteerd met de rekening vroeg hij zich af of het niet wat voordeliger had gekund. Zo triest! Nee, het gebrek aan medeleven was ronduit schokkend. We voelden ons op dat moment echt in de steek gelaten."
"Maanden later kregen we van Essent een uitnodiging om naar de plaquette met de namen van de overledenen te komen kijken. Daarna volgde weer radiostilte. Ik denk dat iedereen druk bezig was zich optimaal te wapenen voor de te verwachten juridische strijd. Waarin, net als tijdens de bouw, het geld wel de hoofdrol zou spelen”.
‘Ik wilde veel aandacht voor de rechtszaak’
En toen kwam de nasleep: de rechtszaak, drie jaar na dato. "Ik heb nog geprobeerd meerdere advocaten te interesseren voor deze zaak. Niet uit winstbejag, want ik wist dat we hoegenaamd niets zouden krijgen. Daar deed ik het dus niet voor. Ik wilde aandacht, veel aandacht voor deze rechtszaak."
"Want een ongeval als dit bij de Amercentrale mocht niet meer voorkomen. De betrokkenen moesten hun verantwoordelijkheid pakken. En de regelgeving moest zo worden aangepast dat een dergelijk ongeval ook niet meer voor kón komen. Dat was mijn doel. Ik dacht dat ik daar de advocatuur voor nodig had en de advocatuur mij. Helaas mocht het niet zo zijn: te weinig interesse."
‘De uitspraak was in mijn ogen een lachertje’
"Tijdens de rechtszaak heb ik gebruikgemaakt van het recht tot spreken. Dat was een emotionele gebeurtenis, maar ik heb mijn verhaal gedaan. En dat was het dan."
De boetes waren een belediging aan het adres van overledenen en nabestaanden”
"De uitkomst van de rechtszaak was in mijn ogen een lachertje. Eén (hoofd)schuldige kreeg een gevangenisstraf, de rest kwam er wel heel makkelijk vanaf met boetes. Boetes die geen enkel recht deden aan de gebeurtenissen. En ronduit een belediging waren aan het adres van de overledenen en nabestaanden. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat zulke boetes geen enkel leereffect hebben."
"De uitspraak over het steigerongeval bij de Amercentrale was voor mij dus teleurstellend en frustrerend. Ik heb toen de hele zaak de rug toegekeerd. Ik wilde er niets meer mee te maken hebben."
‘Ook mensen ontmoet die mij goed hebben gedaan’
Na een korte stilte pakt Neşe de draad van haar verhaal weer op. "Ik wil daar nog wel iets aan toevoegen. Namelijk dat ik, naast alle teleurstellingen, ook enkele mensen heb mogen ontmoeten die mij goed hebben gedaan. Die oprechte belangstelling toonden en ons, los van de zakelijke beslommeringen, een hart onder de riem hebben gestoken. De dienstdoende Officier van Justitie bijvoorbeeld en mensen uit de Rotterdamse politiek. En vanuit de media de huidige correspondente van de NOS in de Verenigde Staten.”
‘Het gemis heeft uiteindelijk een plekje gekregen’
Hoe gaat het nu? "Ach, er gaat geen dag voorbij zonder dat ik aan Ulaş denk. Ik heb wat papieren, documenten en kleine aandenkens aan Ulaş verzameld en die een mooi zichtbaar plekje in mijn huis gegeven. Valt mijn oog erop, dan denk ik aan hem. Met veel liefde en verdriet. Maar het gemis heeft inmiddels toch ook een plekje gekregen."
Het is mooi dat zijn naam voortleeft. Daardoor blijft de herinnering aan Ulaş levend”
"Hoe moeilijk dat ook is, ik kan en moet er vrede mee hebben dat hij er niet meer is. Zijn neef en een goede vriend hebben als eerbetoon en uit respect hun kinderen naar hem vernoemd. Het is mooi dat zijn naam voortleeft. Daarnaast herken ik ook het een en ander van hem in mijn dochter. Daardoor blijft de herinnering levend."
‘Heeft Ulaş gezien dat de steigerbuizen doorbogen?’
Wil je nog iets toevoegen? "Ik denk nog weleens terug aan het ongeval bij de Amercentrale en vraag me dan dingen af. Zou Ulaş zelf gezien hebben dat de buizen onder in de steiger doorbogen? Zou hij beseft hebben dat de steiger feitelijk op instorten stond?"
"En wat als hij het gezien zou hebben, zou hij er dan wat over gezegd hebben? Zou hij dat, vanuit zijn kwetsbare positie, gedurfd hebben? Een goed vangnet voor klokkenluiders had dan wellicht geholpen."
"Tot slot realiseer ik me ook nu weer dat ik graag meer had betekend. Graag een substantiële bijdrage had geleverd ter voorkoming van het leed dat bij de Amercentrale heeft plaatsgevonden."
Lees meer van Rudolf van Doorn over de impact van een arbeidsongeval:
