Twee werknemers van Mitsubishi Turbocharger and Engine Europe B.V (MTEE) werken op de afdeling Productie (Turbo Operations) als productiemedewerkers. Zij verrichtten tot 1 januari 2023 hun werkzaamheden in drieploegendiensten. Voor het werk in ploegendienst ontvingen ze een ploegentoeslag van 21% boven op hun vaste bruto maandloon.
Kort geding 60-plussers tegen uitsluiting ploegendienst
MTEE laat aan deze 2 en nog 13 andere werknemers (allen 60-plus) weten dat zij per 1 januari 2023 in dagdiensten gaan werken. Daarmee zal – na afloop van de afbouwregeling uit de cao – ook de ploegentoeslag komen te vervallen. De ploegentoeslag wordt op grond van de afbouwregeling uit de cao Metalektro nog tot 1 juli 2023 doorbetaald.
In een kortgedingprocedure vorderen de twee werknemers dat MTEE wordt veroordeeld om hun weer toe te laten tot de ploegendienst. Dit op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 250 per dag. Daarnaast willen zij dat MTEE hun alsnog de ploegentoeslag uitbetaalt vanaf 1 juli 2023, vermeerderd met wettelijke verhoging en wettelijke rente.
In ploegendienst mogen werken een arbeidsvoorwaarde?
De werknemers stellen dat het mogen werken in ploegendienst en de daarbij behorende ploegentoeslag door tijdsverloop een arbeidsvoorwaarde is geworden. De werknemers hebben inderdaad vanaf hun indiensttreding steeds in drieploegendienst gewerkt. Dit pleit voor het aannemen van een verkregen recht. Het betreft zo’n 8 jaar en het financiële belang bij de bijbehorende toeslag is dan ook aanzienlijk.
In de arbeidsovereenkomst is echter de mogelijkheid van roosterwijzingen expliciet opengehouden. Ook bij collega-productiemedewerkers is in de afgelopen jaren wel sprake geweest van wijzigingen in het rooster. De toepasselijke cao houdt eveneens de mogelijkheid open van overplaatsing uit de ploegendienst naar de dagdienst. Ook als langer dan 5 jaar onafgebroken in ploegendienst is gewerkt.
Het hof oordeelt daarom dat in dit geval geen sprake is van een verkregen recht/arbeidsvoorwaarde om in ploegendiensten te mogen werken.
Uitsluiten 60-plussers van ploegendiensten toegestaan?
Mocht MTEE ook bepalen dat 60-plussers niet langer in ploegendienst mogen werken? Hierbij is de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid (hierna: Wgbla) relevant. Het categorisch uitsluiten van 60-plussers voor drieploegendiensten is een vorm van direct onderscheid op grond van leeftijd in de zin van artikel 1 onder b van de Wgbla.
Dat is alleen toegestaan als het onderscheid valt onder een van de rechtvaardigingsgronden van artikel 7 Wgbla. De maatregel moet objectief gerechtvaardigd zijn door een legitiem doel en de middelen voor het bereiken van dat doel moeten passend en noodzakelijk zijn. Van belang hierbij is of sprake is van een ingebed leeftijdsfasebewust personeelsbeleid.
Het hof oordeelt dat dit hier het geval is. Het tot nul terugbrengen van het aantal drieploegendiensten voor 60-plussers past op zich bij het legitieme doel van terugdringing van het aantal nachtdiensten voor oudere werknemers. Van belang is dat MTEE een leeftijdsbewust personeelsbeleid voert dat ziet op duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers.
Financieel belang uitsluiting 60-plussers is legitiem
De uitsluiting van 60-plussers voor drieploegendiensten is onmiskenbaar ook ingegeven door financiële motieven voor MTEE. Namelijk de wens om door minder ploegendiensten te bezuinigen op de in totaal te betalen ploegentoeslag. Het hof vindt dat dit nog niet betekent dat deze maatregel niet is toegestaan.
Het alternatief van vrijstelling van 60-plussers van de drieploegendienst met handhaving van de ploegentoeslag kan van MTEE niet worden gevergd. Dat past ook niet in het systeem van de toepasselijke cao, die voorziet in de hier ook toegepaste afbouwregeling.
Vermindering ploegendiensten is dus legitiem doel
Al met al komt het hof in deze kortgedingprocedure tot het oordeel dat MTEE ervoor mag kiezen de werknemers die 60 jaar en ouder zijn niet langer in drieploegendiensten te laten werken. Want de vermindering van de ploegendiensten voor ouderen is een legitiem doel. Het middel van uitsluiting van ploegendiensten voor 60-plussers is hier dan ook passend.
De vorderingen van de werknemers wijst het hof daarmee af.
Bron: Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 23 april 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:2885
