Niets is minder waar, getuige deze recent gewezen (maar niet gepubliceerde) uitspraak van de rechtbank Amsterdam. Want de zorgverlener heeft 4 jaar moeten procederen om de rechter te overtuigen dat haar werkgever ernstig tekortschoot in zijn zorgverplichting. En om die reden de letselschade moest vergoeden. 

In deze aflevering van Recht behandel ik de desbetreffende uitspraak in het licht van de leidende rechtspraak. Ook wil ik mijn juridische frustratie uiten over de formele opstelling van deze werkgever. 

Naar huis met hersenschudding en blauw oog 

Wat speelde hier? De zorgverlener in deze casus was sinds 2019 begeleider bij een zorginstelling. Zij werkte op de afdeling voor mensen met een lichte verstandelijke beperking en gedragsproblematiek. In 2017 heeft zij bij haar vorige werkgever voor het laatst de voorgeschreven agressietraining gevolgd.  

Op 4 januari 2021 wordt de zorgverlener geconfronteerd met een zeer agressieve bewoonster die haar volkomen onverwacht tegen haar hoofd en in haar buik schopt. De zorgverlener gaat daarna met een hersensschudding en een blauw oog naar huis. 

Onvoorspelbare gedrag bewoonster bekend 

De instelling en collega’s waren al vier jaar bekend met het agressieve en onvoorspelbare gedrag van deze bewoonster. Over het hele jaar 2020 waren er maar liefst 21 incidenten van agressie gerapporteerd. In 2016 is de bewoonster zelfs overgeplaatst vanwege een steekincident. Ook was zij meermalen onder een-op-eentoezicht geplaatst.  

De zorginstelling weigert desondanks de letselschade van de zorgverlener te vergoeden. Met als voornaamste reden dat zij bekend kon zijn met het onvoorspelbare gedrag en dat gedrag door de gevolgde agressietraining misschien had kunnen voorkomen. De zorgverlener is het daarmee oneens en daagt de werkgever voor de rechter. 

Rechtbank maakt korte metten met verweer 

De rechtbank maakt vervolgens korte metten met het verweer van de instelling. Voor de motivering van haar uitspraak verwijst de rechtbank in dit verband naar de uitspraak van de Hoge Raad. Daarin stelt de Raad dat in deze specifieke werkomgeving, waar inherent gevaar bestaat voor geweldpleging tegen werknemers en vaststaat dat dit gevaar zich heeft verwezenlijkt, de instelling maar moet bewijzen dat zij ervoor heeft zorggedragen dat aan het vereiste hoge, op de structurele gevaren toegesneden, veiligheidsniveau van de werkomstandigheden is voldaan. 

Werkgever verantwoordelijk voor veilige werkplek  

De instelling dient zich er daarbij van te vergewissen dat de zorgverlener voldoende is uitgerust om het geweld te lijf te gaan. De rechtbank oordeelt dat de instelling in deze casus op alle fronten nalatig is gebleken.  

Het verweer van de instelling dat de zorgverlener bekend kon zijn met het gedrag van de bewoner en dus medeverantwoordelijk is voor het voorval, snijdt in deze context geen hout. De werkgever is immers primair verantwoordelijk voor de veilige werkomgeving. Hij kan dit niet zomaar even afwentelen op de zorgverlener.  

De instelling had er bovendien op moeten toezien dat de zorgverlener over de vaardigheden beschikte om met deze bewoner om te gaan. Ze kon daarvoor niet simpelweg verwijzen naar een in een ver verleden gevolgde agressietraining bij een vorige werkgever. 

Conclusie is dan ook dat de instelling volledig aansprakelijk is voor de letselschade van de werknemer en deze moet vergoeden. 

Kosten jarenlang procederen anders besteden? 

Wat is er dan zo bijzonder aan deze uitspraak? Eigenlijk niets, want die is geheel in lijn met de heersende rechtspraak. Hier speelt meer een persoonlijke (juridische) frustratie. Als advocaat heb ik meermaals soortgelijke zaken voor een zorgverlener behandeld. Wat altijd indruk op mij maakte is dat deze zorgverleners hun werkzaamheden uitvoeren met de beste intenties en met passie, in een behoorlijk gevaarlijke werkomgeving.  

In zulke gevallen is het dan toch voor de hand liggend dat de werkgever instaat voor de schade van zijn werknemer als het een keer goed fout gaat? Waarom dan jarenlang procederen terwijl de uitkomst meestal toch in het voordeel van de werknemer uitpakt? Zou het niet beter zijn de hiermee gepaard gaande kosten van de advocaat en andere deskundigen direct ten goede van de zorgverlener te laten komen? En alleen geen vergoeding toe te kennen bij bewuste roekeloosheid aan de kant van de werknemer? 

Goed werkgeverschap: verregaande verantwoordelijkheid 

Onder de hierboven beschreven omstandigheden en in dit schrijnende geval zouden we het adagium 'ieder draagt zijn eigen schade' moeten vervangen door 'pech moet weg'. Goed werkgeverschap brengt nu eenmaal een verregaande verantwoordelijkheid met zich mee. Zeker in het geval dat de werknemer wordt blootgesteld aan een inherent gevaarlijke werkomgeving.