Dat alles samengebald in een boek, en dan in veelvoud. In een oogopslag zie ik eeuwen werk geordend voor me staan, ik houd het streven van een ander in mijn hand en sla het open.
Dat beeld van gestold en toegankelijk gemaakt werk komt steevast bij me op als ik op een afscheidsreceptie ben. Daar gaat weer iemand – naar groenere weiden, met pensioen, op een sabbatical om zich te bezinnen op de werkzame toekomst.
De onvermijdelijke rij met als eindpunt de gaande mens en in allerlei varianten dezelfde woorden: ik ga je missen, het ga je goed, weet je nog dat, wie weet komen we elkaar nog eens tegen… De manager van dienst improviseert een schetsmatig praatje bij elkaar op basis van wat steekwoorden op een rafelig papiertje, de vertrekkende zegt wat terug en dan is het alweer bijna voorbij.
En hup, daar loopt al die persoonsgebonden kennis en ervaring pardoes het pand uit”
Een exitgesprek zit er doorgaans niet in
Ik voel me er altijd een beetje ongemakkelijk bij: hoe doe je (het werk van) wie weggaat recht? Ik kan het dan ook doorgaans niet laten om aan het feestvarken te vragen of er met diegene een exitgesprek is gevoerd. Tegen beter weten in hoop ik op een bevestigend antwoord. Want nee, zo’n exitgesprek zat er doorgaans niet in. Dan staat het niet standaard op het repertoire van HR of het management. Of er is door de waan van de dag geen tijd voor, wat natuurlijk een andere manier is om te zeggen dat het geen prioriteit heeft.
De receptie is klaar, het voormalige middelpunt pakt de presentjes bij elkaar, nog een paar laatste groeten. En hup, daar loopt al die persoonsgebonden kennis en ervaring, die gevoeligheid voor context en situatie, dat overzicht in tijd en ruimte pardoes het pand uit. Wat een enorme desinvestering!
Met exitgesprek vul je bibliotheek van ervaringen
Want een werkzaam leven – of dat zich nu groots en meeslepend of op de vierkante meter afspeelt – is een optelsom van tijd en aandacht, toewijding, de ontwikkeling van vakmanschap, het streven het goede goed te doen. Bij sommigen wordt het kunst, bij anderen kunstnijverheid. Maar altijd resulteert het in een werk dat het verdient op waarde geschat te worden.
Elke werkende schrijft in de loop der tijd een of meer boeken – ze staan alleen niet op papier, maar zijn vastgelegd in diens werkpraktijken, inzichten, intuïtie en Fingerspitzengefühl, in de praktisch gemaakte mores van de organisatie. Met een exitgesprek help je die boeken te schrijven; als monoloog, dialoog of groepsgesprek, als doorloop van een werkproces. Op papier, als audio- of beeldbestand, het maakt niet uit. Het gaat om het vullen van die boekenkast, die bibliotheek van ervaringen, om die door achterblijvers en nieuwkomers naar hartenlust en tot hun voordeel te laten plunderen.
